Στα πλήκτρα
Ο ψυχολόγος
Υπήρξε σαφέστατος.
Ν’ αφήσω νύχια
(Θεραπευτική αγωγή, του Χάρη Μελιτά)
Ο ποιητής λιτός, χωρίς στόμφο, με λεπτό χιούμορ, τόσο στη γραφή όσο και στην απαγγελία που πρόσφερε στο κοινό του.
Οι μέρες στο νησί κουβαλούν μικρά, απρόσμενα θραύσματα ποίησης ακόμη και στα ροζέ άνθη της βουκαμβίλιας που τρυπώνουν στο κασάκι της γάτας, περιπαίζοντας τις ακαθαρσίες της μέσα στην λευκή άμμο.
Πριν από δύο εβδομάδες βρέθηκα να οδηγώ στην εθνική καθ’ οδόν για το Ναύπλιο. Όλο χαρά που είχα επίσημη δικαιολογία τον αγώνα στίβου του γιου μου για να κάνω μια εκδρομή. Με το που μπήκα λοιπόν στην «Ολυμπία Οδό» και έβαλα το χέρι στην τσέπη για τα διόδια η συμπαθής υπάλληλος στο κουβούκλιο μου έχωσε στην παλάμη ένα φυλλάδιο που αποδείχθηκε από τα πιο χρήσιμα πράγματα που έχω διαβάσει.
Μιλάει για την υπνηλία στο τιμόνι – ένα από τα θανάσιμα αμαρτήματα του οδηγού στο οποίο δεν αναφερόμαστε συχνά. Σου λένε ότι δεν πρέπει να καταναλώνεις αλκοόλ πριν οδηγήσεις, σου λένε ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιείς το κινητό την ώρα της οδήγησης αλλά σπανίως θα σου πουν ότι αν νιώσεις τα βλέφαρά σου να βαραίνουν από τη νύστα πρέπει πάραυτα να διακόψεις την οδήγηση. Αρκούν μόλις μερικά δευτερόλεπτα για να συμβεί το κακό γι’ αυτό προσέχουμε για να έχουμε. Ιδανικά λοιπόν φροντίζουμε να φύγουμε για τον προορισμό μας ακμαίοι και καλοκοιμισμένοι αλλά επειδή άνθρωποι είμαστε και μπορεί στο δρόμο (ειδικά αν είναι μακρύς) να μας πιάσει χασμουρητό δεν διστάζουμε να φρεσκαριστούμε με έναν σύντομο ύπνο.
Αναπαράγω λοιπόν τις οδηγίες από το υλικό του φυλλαδίου διανθίζοντάς το με μερικές δικές μου παρατηρήσεις:
Πάρε έναν υπνάκο για 15 λεπτά. Αφού σβήσεις τη μηχανή, τραβήξεις χειρόφρενο και πάρεις τα χεράκια σου από το τιμόνι.
Πριν φύγεις από το σπίτι, κάνε και μια επανάληψη στα tip του Ιαβέρη για ασφαλή οδήγηση!
Εδώ στα πλήκτρα τα εκατοστήσαμε! Τι θέλει να πει ο ποιητής; Ότι αν «ξεφυλλίσεις» αυτό το blog μπορείς να επιλέξεις ανάμεσα σε εκατό διαφορετικές αναρτήσεις. Αναρτήσεις ελαφρές και πιο σοβαρές, αναρτήσεις που σου γεννούν χαμόγελο ή προβληματισμό, αναρτήσεις που σε στέλνουν να βολτάρεις νοερά ή κυριολεκτικά δώθε-κείθε.
Εκατό διαφορετικές στιγμές μου μέσα στο χρόνο, εκατό φορές που τα μάτια, τα αφτιά ή η σκέψη σταμάτησαν κάπου για λίγο παραπάνω και το χέρι θέλησε να αποτυπώσει με λέξεις αυτό που συνέβαινε εκεί έξω η εκεί μέσα. Φαντάσου ένα εκατοστάφυλλο τετράδιο γεμάτο με μυστικά που καίγεσαι να μάθεις ή ένα μπουκέτο με εκατό τριαντάφυλλα που λαχταράς να αγγίξεις και να μυρίσεις. Ωραίος, στρογγυλός, αριθμός το εκατό, σου γεμίζει το μάτι και σου δίνει μια αίσθηση ότι κάτι κατάφερες, κι ας είναι 100 κόκκοι άμμου που μετέφερες από το σημείο Α στο σημείο Β.
Για σένα που είσαι καινούριος/καινούρια Στα πλήκτρα χρησιμοποίησα τα πανίσχυρα στατιστικά εργαλεία μου για να αποκαλύψω τις 10 πιο δημοφιλείς αναρτήσεις (άμα θέλεις με πιστεύεις) σύμφωνα με το αγαπητό αναγνωστικό κοινό:
Ευχαριστώ για την παρέα στη διαδρομή! Και μην ξεχνάς, το λεωφορείο μας χωράει κι άλλους στην πορεία! Αν θέλεις, κάνεις like στη σελίδα Στα πλήκτρα στο Facebook ή γράφεσαι συνδρομητής Στα πλήκτρα (γράφεις το email σου στο κουτάκι κάτω δεξιά και πατάς subscribe) για να διαβάζεις τις αναρτήσεις φρέσκες-φρέσκες.
Ως παιδί γένους θηλυκού δεν επέλεγα συχνά για την ευχαρίστησή μου πολεμικά βιβλία. Τον περίφημο «Πόλεμο των κουμπιών» τον διάβασα ενήλικη. Όσο ήμουνα μικρή ο τίτλος του μου θύμιζε μόνον το τσίγκινο κουτί που φύλαγε η γιαγιά στην ντουλάπα της, φίσκα στα κουμπιά, κάθε μεγέθους και χρώματος, άλλα λαμπερά σαν χρυσά ή φιλντισένια, άλλα ντυμένα με υφάσματα, που τα έπαιρνα και έστηνα ιστορίες ειρηνικές.
Στο σχολείο έπαιζα λάστιχο και κυνηγητό. Τα αγόρια όμως έπαιζαν πόλεμο ή κλέφτες κι αστυνόμους που κι αυτό, πόλεμος ήταν. Εγώ έπαιξα πρώτη φορά πόλεμο όταν «χτύπησε» ο σεισμός του ’81 την Αθήνα και φιλοξενούμασταν «σεισμόπληκτοι» οικογενειακώς στο λυόμενο κάποιων γνωστών στην Κερατέα και ξαμολιόμουνα με μια αγοροπαρέα στα γύρω χωράφια. Εκεί υποδυόμασταν τους αγαπημένους μας ήρωες από τη σειρά κινουμένων σχεδίων G-Force, ανεβαίναμε πάνω στα λιόδεντρα-διαστημόπλοια και δίναμε μάχες. Επιτέλους ένιωθα το τίναγμα της αδρεναλίνης των πολεμικών συρράξεων και κατανοούσα για πρώτη φορά το πολεμικό μένος των αγοριών.
Οι κυρίες Μαρία Αγγελίδου (συγγραφέας και μεταφράστρια) και Ελένη Σβορώνου (συγγραφέας και υπεύθυνη του Προγράμματος Κατάρτισης Ενηλίκων στο WWF Ελλάς) στο σεμινάριο «Ο πόλεμος στο παιδικό βιβλίο» ανασκαλεύουν εκείνα τα βιβλία που δεν διάβασα και προτείνουν ευφάνταστες ασκήσεις επί χάρτου στους συμμετέχοντες που θέλουν να ανακαλύψουν και να καταγράψουν πολεμικές ιστορίες του παρόντος ή του παρελθόντος, πολέμους οικογενειακούς, έρωτες-πολέμους, πολέμους εντός της ψυχής τους κοκ.
Είναι απίστευτα πλούσιο το υλικό σε παιδικά βιβλία που μιλάνε για πόλεμο από το 1900 και δώθε. Βλέπεις ο πόλεμος πουλάει, σε όλες τις εποχές. Βιβλία που γράψανε κυρίως Γάλλοι και Γερμανοί, οι δύο μεγάλοι αντίπαλοι της ευρωπαϊκής σκηνής του εικοστού αιώνα. Η εκδοτική παραγωγή κορυφώνεται όσο πλησιάζουμε τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο μα δεν χάνει το φόρτε της ούτε και μετά τη λήξη του πρώτου «μεγάλου» πολέμου, του πρώτου πολέμου που προκάλεσε μαζικούς θανάτους αμάχων στο σύγχρονο δυτικό κόσμο. Συνειδητοποίησα για πρώτη φορά ότι στον Α’ παγκόσμιο δεν υπήρχαν κληρωτοί, οι στρατοί ήταν μισθοφορικοί, ήταν τότε που η προπαγάνδα των κυβερνήσεων φρόντιζε να φυτέψει για πρώτη φορά στο μυαλό του κάθε πολίτη ότι δενυπάρχει καλύτερο από το να πεθάνει για την πατρίδα.
Ο πόλεμος συχνά παρουσιάζεται στα βιβλία των μικρών ως κάτι αστείο – γιατί πώς αλλιώς να ξορκίσεις τον φόβο για κάτι τόσο τρομερό; Οι εχθροί είναι πάντοτε δειλοί και χαζοί, τους φωνάζουμε με αστεία ονόματα για να τους υποτιμήσουμε και να τους ξεφοβηθούμε. Στα βιβλία άλλοτε τα παιδιά παίζουν πόλεμο και άλλοτε συμμετέχουν στον πόλεμο βοηθώντας τους μεγάλους. Ο πόλεμος καταργεί το σαβουάρ βιβρ και τα επιτρέπει όλα, μέχρι και τα βρωμόλογα, αφού γράφτηκε πριν από 100 περίπου χρόνια σε γαλλικό παιδικό βιβλίο ότι «Αυτοί οι γερμανοί είναι πολύ βρωμιάρηδες. Μέχρι και τα ‘περιστέρια’ τους κλάνουν!» (στη γερμανική η λέξη που χρησιμοποιείται για το αεροπλάνο είναι η ίδια που χρησιμοποιείται για το περιστέρι).
Πόλεμοι συνεχίζουν να μαίνονται σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, ωστόσο οι καιροί αλλάζουν και μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου εμφανίζονται συχνά στην παιδική λογοτεχνία και φωνές σκεπτικές ως προς τον πόλεμο, φωνές αντιπολεμικές, αντιηρωικές, ιδιαίτερα μετά τα αντιπολεμικά κινήματα των νέων στις δεκαετίες 60 και 70 σε Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία και ΗΠΑ. Βιβλία για παιδιά όπως Οι κατακτητές του David McKee σπέρνουν καινά δαιμόνια, μας βάζουν να κοιταχτούμε στον καθρέφτη πόσο μας αλλάζει ο πόλεμος, νικητές και ηττημένους.
Όσο επιχερηματολογούμε για την παρουσίαση του πολέμου από τους μεγάλους μέσα στα παιδικά βιβλία μας πολιορκούν γλάροι που κρώζουν γύρω από την ταράτσα του Ιανού (ναι, είμαστε στην οδό Σταδίου). Αυτοί μάλλον έλκονται από τα σκουπίδια της πόλης. Τα βιβλία δεν θα μας δώσουν απαραίτητα τις σωστές απαντήσεις αλλά μπορούν να μας προβληματίσουν για το πώς εμείς μιλάμε στα παιδιά μας για τον πόλεμο, με τι χρώματα τον παρουσιάζουμε, αν στην ουσία τον εξυμνούμε ή τον κατακεραυνώνουμε. Είτε λέγεται Β’ παγκόσμιος, είτε λέγεται πόλεμος στη Συρία ή οικονομικός πόλεμος στην Ελλάδα του 21ου αιώνα.
Ιανός, Σεμινάριο Δημιουργικής Γραφής, Παιδικό και νεανικό βιβλίο: Ο πόλεμος στο παιδικό βιβλίο, συντονίστριες Μαρία Αγγελίδου, Ελένη Σβορώνου
Τι γίνεται όταν μια μέρα η έφηβη κόρη / ο έφηβος γιος σας ζητήσει να σερβίρετε οινοπνευματώδη στο πάρτι γενεθλίων του; – μπορεί να παίζει ακόμα με τον Μπομπ το Μάστορα αλλά μη νομίζεις… σου ’ρχεται! Εδώ σε θέλω κάβουρα! Ένας μπαμπάς αποφάσισε να γλιστρήσει κάτω από την πόρτα της κόρης του το παρακάτω σημείωμα:
Αγαπημένη μου Τζένη,
Η μητέρα σου και εγώ σκεφτήκαμε σοβαρά το αίτημά σου να σερβίρουμε κρασί στο πάρτι γενεθλίων που θα κάνεις για τους φίλους σου. Δεν μπορούμε να το δεχτούμε για τους λόγους που ακολουθούν:
Είναι πολύ σημαντικός σταθμός στη ζωή σου να κλείνεις τα δεκαέξι. Ας δούμε μαζί πώς μπορούμε να το γιορτάσουμε με ασφαλή, νόμιμο και διασκεδαστικό τρόπο για όλους μας.
Με αγάπη,
Ο μπαμπάς σου
Βρήκα το γράμμα στο βιβλίο How to Talk So Teens Will Listen and Listen So Teens Will Talk των Elaine Mazlish και Adele Faber. Οι δύο αυτές κυρίες συντονίζουν χρόνια εργαστήρια για γονείς στα οποία διδάσκουν με βιωματικό τρόπο εργαλεία επικοινωνίας που κάνουν πιο αποτελεσματική την επικοινωνία γονέων – εφήβων, εργαλεία που στηρίζονται στο σεβασμό και το νοιάξιμο και από τις δύο πλευρές. Εργαλεία που θα μας βοηθήσουν να τη βγάλουμε καθαρή με τις συγκρούσεις και τις απογοητεύσεις που αναπόφευκτα προκύπτουν καθώς οι έφηβοί μας αναπτύσσονται και προετοιμάζονται να μας αποχωριστούν. Γιατί στη διάρκεια της εφηβείας οι περισσότεροι γονείς νιώθουν την ανάγκη να προστατέψουν, να ασφαλίσουν και να καθοδηγήσουν τα παιδιά τους. Από την δική τους πλευρά οι περισσότεροι έφηβοι νιώθουν την ανάγκη να απομακρυνθούν, να πειραματιστούν και να βρουν μόνοι τους την πορεία τους. Οπότε… μύλος η υπόθεση!
Μου αρέσει ότι προσφέρουν όντως «εργαλεία» και όχι τεχνικές χειραγώγησης της συμπεριφοράς των παιδιών. Α, και αν έχετε μικρότερα παιδιά υπάρχει και το πρώτο εξίσου επιτυχημένο βιβλίο της σειράς How to Talk So Kids Will Listen and Listen So Kids Will Talk που θεωρείται πλέον old classic.
ΥΓ. Ανακάλυψα ότι τα δύο αυτά αγαπημένα μου βιβλία κυκλοφορούν και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη εδώ κι εδώ.
Σήμερα δίνω στον εαυτό μου ρεπό. Σήμερα άλλος γράφει Ιστορία και μας δείχνει τα κόλπα για να γράφουμε ιστορίες. Σας συστήνω τον εισηγητή εργαστηρίων δημιουργικής γραφής, νέο συγγραφέα Βαγγέλη Προβιά τον οποίο πρωτογνώρισα σε μια χειμαρρώδη ομιλία του για wannabe γραφιάδες στις Ψηφιακές Γειτονιές του 2014.
Ε, ζεστάθηκα για τα καλά εκεί και αποφάσισα να παρακολουθήσω ένα από τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής που συντόνιζε στο Λεξικοπωλείο στο Παγκράτι. Από τότε πήρα φόρα κι άρχισα να γράφω συχνότερα. Σειρά σας να ζεσταθείτε κι εσείς τώρα με τα tip του μουσάτου Χεμινγουέι από το Παγκράτι, για πολυγραφότατες ημέρες και νύχτες! Ακολουθεί κείμενο Προβιά.
12 (συν ένα) βήματα για να ζεσταθείτε γράφοντας
Λίγο ή πολύ, όλοι γράφουμε – ακόμη και αν δεν το ξέρουμε. Στο Facebook, στο κινητό (έχω λάβει μηνύματα πραγματική ποίηση), στα e mails που ανταλλάσσουμε με φίλους, με συνεργάτες. Το γράψιμο μας είναι αν όχι δεύτερη, σίγουρα τρίτη φύση. Όμως… το γεγονός ότι μπορούμε να τρέχουμε δεν σημαίνει πως είμαστε και κατάλληλοι για μαραθώνιο. Αν υποθέσουμε πως το αφηγηματικό γράψιμο, η μυθοπλασία μεγάλης φόρμας είναι ο μαραθώνιος, να μερικές συμβουλές για το πως μπορούμε να μπούμε σιγά σιγά στο πνεύμα του μαραθωνοδρόμου γραφιά.
1. Ξεκίνα από το λίγο και πήγαινε στο πολύ. 200 λέξεις την ημέρα για ένα μήνα, στην αρχή. Μετά κάνε τις 300 για ακόμα ένα μήνα. Τον τρίτο μήνα διπλασίασέ τις. 600! Κράτα τες για ένα τρίμηνο και ύστερα κάνε τις 700. Στο τέλος αυτού του διαστήματος θα έχεις περίπου 70 χιλιάδες λέξεις… πολλή και πολύ καλή πρώτη ύλη για ένα χορταστικό μυθιστόρημα – και μόλις σε 6 μήνες. Να θυμάσαι: το καθημερινό είναι πολύ πιο σημαντικό από το εβδομαδιαίο. 200 λέξεις τη μέρα είναι καλλίτερο από 3000 λέξεις κάθε Σάββατο. Γιατί; Διότι εκπαιδεύεις τον μυαλό, την ψυχολογία, την ύπαρξή σου ολόκληρη να μπαίνει στην διάθεση του εργάτη – δημιουργού.
2. Έχεις δει το Game of Thrones; Όλες τις σεζόν; Τότε μάλλον δεν είναι ακατόρθωτο να βρεις την μισή με μία ώρα που χρειάζεσαι για να γράψεις τις διακόσιες λέξεις της ημέρας. Δες το ζήτημα ως εξής: όπως δεν θα έβγαινες από το σπίτι για να πας σε ένα επαγγελματικό ραντεβού έχοντας παραλείψει το καθημερινό ντους, έτσι και δεν θα προχωρήσεις στην ημέρα σου αν δεν γράψεις τις διακόσιες λέξεις σου. Τόσο απλά. Χωρίς πίεση. Επειδή το θες. Επειδή το αποφάσισες να το κάνεις και μπορείς.
3. Μην κρυφτείς από κανέναν. Πες στον άντρα σου, στην κοπέλα σου, στην μάνα, στην γιαγιά σου, στους φίλους σου τι κάνεις. «Θέλω να δημιουργήσω μια συγγραφική ρουτίνα και ΘΕΛΩ τη βοήθειά σου. Μπορείς να με βοηθήσεις να αφιερώνω μισή με μία ώρα την ημέρα; Πες ναι! Όταν πάρω το Νόμπελ θα σε αναφέρω στον λόγο μου, στο υπόσχομαι!». Τι θα κερδίσεις; Πρώτον, όταν σε βλέπουν στο mood γραφιά δεν θα σε διακόπτουν – δεύτερο, θα εκπλαγείς από το πώς θα βρουν ενεργά τρόπους για να σε στηρίξουν.
4. Αν και το καλύτερο είναι να βρεις εσύ σε ποιο κομμάτι της ημέρας σου θέλεις να «χώσεις» το συγγραφικό σου σαρανταπεντάλεπτο η πρότασή μου είναι να το σκαρώνεις νωρίς το πρωί. Η ευεξία που θα νιώθεις επειδή έβγαλες τις 200 λέξεις της ημέρας θα σου δίνουν ένα super sexy ακαταμάχητο χαμόγελο που θα διαρκεί όλη μέρα και θα ρίχνει όλα τα γκομενάκια στα πόδια σου. Συν, θα έχεις γράψει με το μυαλό σε σχετικά φρέσκια και ξεκούραστη κατάσταση.
5. Υπάρχει η πιθανότητα να βρεις κάποιον με την ίδια φιλοδοξία με σένα και να συντονίζεστε; Βοηθάει να γνωρίζεις ότι σε ένα διαμέρισμα στο Παγκράτι ο καλύτερός σου φίλος σκαρώνει τις 200 λέξεις του, όπως και εσύ.
6. Οι άνθρωποι είμαστε πλάσματα της συνήθειας. Κράτα σχετικά σταθερή την ώρα που γράφεις. Αυτό εκτός από πρακτικά ωφέλιμο (γιατί θα ξέρεις πώς να δομήσεις την υπόλοιπη μέρα σου, αφήνοντας εκείνο το χρονικό σημείο καθαρό, αφιεριωμένο στις 200 λέξεις) είναι και πηγή ενέργειας. Με την πάροδο του χρόνου όταν θα φτάνει 9 το πρωί θα αναζητάς σαν ρομπότ ένα χαρτί και ένα στιλό για να ξεκινήσεις τις 200 λέξεις της ημέρας.
7. Στο ίδιο πνεύμα, έχε και σταθερό χώρο που γράφεις. Γιατί; Έτσι ώστε όταν βρίσκεσαι εκεί, σαν το σκυλί του Παβλόφ, αντανακλαστικά να μπαίνεις σε διάθεση δημιουργού. Γίνεται, το έχω δει, μου το έχουν επιβεβαιώσει πολλοί, πολλές φορές.
8. Προσοχή – ο χώρος που γράφεις χρειάζεται να έχει κάποια απαραίτητα αλλά μην υπερβάλλεις. Δεν είναι ανάγκη να τον έχει διακοσμήσει ο Φίλιπ Σταρκ. Δεν χρειάζεται να υπάρχει ειδικό τραπέζι από ξύλο μανταρινιάς για να εμπνευστείς. Επικεντρώσου στα πραγματικά βασικά. Το μυαλό σου, τη συγκέντρωσή σου, στιλό και χαρτί ή κάποιον υπολογιστή και μια καθαρή επιφάνεια – αυτά χρειάζεσαι. Θυμήσου, το ζητούμενο είναι να γράψεις τις 200 λέξεις της ημέρας, όχι να υλοποιήσεις κάποιο υψηλό ιδανικό του πώς είναι και ζουν οι συγγραφείς.
9. Να λες μπράβο στον εαυτό σου που έγραψες τις λέξεις της ημέρας. Αλήθεια, σε μια εποχή που όλα είναι ρευστά και αβέβαια, που όλα αξιολογούνται από το αν φέρνουν άμεσα χρήματα, κάποιος που αφιερώνει χρόνο στην μακροπρόθεσμη βελτίωση της τεχνικής του στο γράψιμο είναι αξιοθαύμαστος. Μπράβο!
10. Κάνε κόλπα για να αντιμετωπίσεις τους περισπασμούς. Τι σε παρασύρει; Το ίντερνετ; Σβήσε, για όση ώρα θα γράφεις τις 200 λέξεις σου, το router από τον διακόπτη. Το κινητό; Κλείστο! Σε εμποδίζει η επιθυμία να ποτίσεις τώρα τον κάκτο (που δεν έχεις ποτίσει 6 μήνες); Υποσχέσου στον εαυτό σου ότι θα το κάνεις αμέσως μετά τις 200 λέξεις.
11. «Μα καλά, φτάνουν 200 λέξεις την ημέρα;» θα με ρωτήσεις… Όχι, δεν φτάνουν. ΑΛΛΑ αν έχεις μέσα σου το σαράκι, στο εγγυώμαι ότι μετά τον πρώτο μήνα και αφού θα έχεις ζεσταθεί, αφού θα διαπιστώνεις πόσες πολλές ιδέες έχεις, πόσο βελτιώνονται οι προτάσεις σου, πόσο με μεγαλύτερη ακρίβεια εκφράζεις αυτό που θες να πεις… θα αποφασίσεις μόνη σου να τις κάνεις 700. Και 700 λέξεις την ημέρα είναι πολύ περισσότερο από όσο γράφουν οι μεγαλύτεροι και πιο επιτυχημένοι συγγραφείς της εποχής μας.
12. Και άλλη ερώτηση: «καλά, και τι να γράψω; Έτσι κάθομαι και αραδιάζω 200 λέξεις»; Ναι, ξεκίνα έτσι… με 200 λέξεις αυτοβιογραφικές. Θυμήσου, το ζητούμενο είναι να μπεις στην ψυχολογική διάθεση του δημιουργού. Γράψε αν δεν έχεις ιστορίες να πεις, τι νιώθεις, τι αισθάνεσαι, τι σκέφτεσαι. Κάτι που σου συνέβη. Ένα όνειρο. Ένα σχέδιο σου. Πολύ γρήγορα (και αυτό στο εγγυώμαι) αν έχεις το σαράκι του αφηγητή ιστοριών… η μοίρα θα σε οδηγήσει στα επόμενα βήματα. Θα βρεις ένα καλό βιβλίο για τα βασικά της αφηγηματικής τέχνης. Θα αναζητήσεις ένα εργαστήριο γραφής. Θα δεις βίντεο από δάσκαλους δημιουργικής γραφής στο internet. Με μια φράση… θα πας στο επόμενο βήμα. Τώρα όμως το σημαντικό είναι να κάνεις τις 200 λέξεις την ημέρα.
13. Μην ξεχνάς να διαβάζεις. Αν το γράψιμο είναι η εκπνοή του γραφιά, το διάβασμα είναι η εισπνοή του.
Ο Βαγγέλης Προβιάς είναι εισηγητής εργαστηρίων δημιουργικής γραφής στο πρόγραμμα e-learning του Πανεπιστημίου Πειραιά, στο Βρετανικό Συμβούλιο και στο Λεξικοπωλείο. Η συλλογή διηγημάτων του «Τα μαύρα παπούτσια της παρέλασης» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΟΛΚΟΣ και βρίσκεται στην γ’ έκδοσή της.
Την ιστορία του Δαίδαλου και του Ίκαρου σίγουρα την έχεις διαβάσει και ακούσει και διδαχτεί στο σχολείο. Ο πολυπράγμων Δαίδαλος που από ζήλια φόνευσε τον ανιψιό και προστατευόμενό του Τάλω και εξορίστηκε από τους Αθηναίους για το κρίμα του στην Κρήτη. Εκεί βρήκε καταφύγιο στον βασιλιά Μίνωα μα κάπου στη συνέχεια τα τσουγκρίσανε και ο Μίνωας φυλάκισε μέσα στο Λαβύρινθο τον Δαίδαλο μαζί με τον γιο του Ίκαρο (που είχε στο μεταξύ γεννηθεί από τη σχέση του Δαίδαλου με μια δούλα του Μίνωα).
Ο Δαίδαλος σκαρφίστηκε να φτιάξει φτερά για εκείνον και τον γιο του προκειμένου να δραπετεύσουν από την Κρήτη. Έτσι φορέσανε και οι δυο τα φτερά τους και ξεχυθήκανε στους αιθέρες. Και ο υιός παράκουσε τη συμβουλή του πατέρα να μην πετάει πολύ ψηλά και ενθουσιασμένος πλησίασε τον ήλιο και έλιωσε από τη ζέστη του το κερί που κρατούσε ενωμένα τα φτερά του και πάρτον κάτω στο πέλαγος.
Αυτό που μπορεί όμως να μην σου είπαν οι δάσκαλοί σου ήταν ότι ο Δαίδαλος είχε δώσει και μια δεύτερη συμβουλή στο γιο του: να μην πετάει πολύ χαμηλά, υπερβολικά κοντά στη θάλασσα γιατί το νερό θα βάραινε τα φτερά του και πάλι θα πνιγόταν. Αυτό ξεχνούν να το πουν γονείς και δάσκαλοι όταν προσφέρουν συμβουλές, καθοδήγηση, προσανατολισμό σε αξίες και οράματα.
Εσύ μην το ξεχνάς όμως, και μην ξεχνάς, να το λες και στα παιδιά σου, ο κίνδυνος δεν βρίσκεται μόνο στα πολύ ψηλά, στην πολύ μεγάλη οίηση αλλά και στα πολύ χαμηλά, γιατί αν ονειρεύεσαι συνεχώς πολύ ταπεινά, θα βαρύνουν τα φτερά και δεν θα σε σηκώσουν ποτέ εκεί για να ταξιδέψεις εκεί που θέλεις και λαχταρά η ψυχή σου!
Αυτά τα θυμήθηκα χάρη στον Seth Godin και το εμπνευστικό βιβλίο του The Icarus Deception.
Πριν από πολύ – πολύ καιρό ανεβαίνοντας μια κυλιόμενη σκάλα του μετρό είχα δει δίπλα στην κουπαστή ένα βιβλίο να με προσκαλεί και το άρπαξα χωρίς να το καλοσκεφτώ για να ανακαλύψω πώς είχε μέσα ένα σημείωμα από τον προηγούμενο κάτοχο! Το είχα θεωρήσει το δώρο εκείνης της ημέρας.
Κι εδώ αρχίζει μια σειρά από μικρές χαριτωμένες συμπτώσεις. Πρώτη απ’ αυτές ότι η συγγραφέας μου ήταν οικεία και είχα διαβάσει και αγαπήσει τις ιστορίες της διαβάζοντάς τις στα αγγλικά σε περασμένες εποχές, όταν σπούδαζα στην Αγγλία. Μιλάω για την Ιρλανδή Maeve Binchy, μαστόρισσα της καλής, ελαφριάς λογοτεχνίας που αφηγείται όμορφα παραμύθια για μεγάλους. Το μυθιστόρημα λοιπόν αυτό που η θεά Τύχη έριξε στην κυριολεξία στα πόδια μου ήταν το Nights of Rain and Stars (Νύχτες βροχής και αστεριών) και -εδώ μπαίνει η επόμενη σύμπτωση – η πλοκή του διαδραματίζεται σε ένα ελληνικό νησί – τη στιγμή που τα περισσότερα βιβλία της συγγραφέως έχουν φόντο τα πράσινα λιβάδια της Ιρλανδίας.
Στην πιο σκοτεινή φάση του χειμώνα και σε μια από τις δικές μου μεγάλες σκοτεινιές είπα να ρίξω λίγο από το φως των αστεριών του δικού μας νησιού που δεν κατονομάζεται. Φυσικά υπάρχει και ολίγος έρωτας στην ιστορία μας ωστόσο το κεντρικό της θέμα είναι η καταπιεστική αγάπη των γονιών προς τα ενήλικα πια παιδιά τους και η προβληματική σχέση των περισσοτέρων ανθρώπων με τους γονείς τους (μας). Το ρούφηξα μαζί με δυο-τρία φλιτζάνια τσάι.
Γιατί άραγε οι ιστορίες της Binchy είναι τόσο θελκτικές; Επειδή έχουν αρχή, μέση και τέλος, γενναιόδωρες δόσεις απ’ όλα τα σωστά συστατικά και οι ήρωές της είναι οικείοι και βαθιά ηθικοί με την ευρύτερη έννοια, είναι καλοί άνθρωποι βρε παιδί μου, και όσοι δεν είναι ή σωφρονίζονται ή τους τρώει η μαρμάγκα. Στο τέλος πολλοί από τους ήρωες τακτοποιούνται, όχι όλοι, ωστόσο αρκετοί για να ζεσταθεί η καρδούλα του αναγνώστη. Μιλάμε για ιστορίες – βάλσαμο στην ψυχή ή όπως το λένε οι Αγγλοσάξωνες chicken soup for the soul. Διαβάστε και ζεσταθείτε!
Αγαπημένο μου μότο από το βιβλίο, – Agreements can be changed, plans can be rewritten.
Τελευταία σύμπτωση είναι ότι η προηγούμενη ανάρτηση γι’ αυτό το βιβλίο είχε γραφτεί ακριβώς πριν δύο χρόνια τέτοια μέρα!
Οι Νύχτες βροχής και αστεριών κυκλοφορούν και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Bell / Χαρλένικ Ελλάς.
«Μαμ» όπως απαιτούν τα μωρά. «Μαμ» όπως το τυροπιτάδικο – φετίχ με τις νοστιμότατες κουρού στην οδό Πανεπιστημίου. Όταν πήγα να δω την παράσταση «Μαμ» αναρωτήθηκα αν ήταν παράσταση για μικρούς ή για μεγάλους. Τώρα που την έχω δει λέω πως είναι μια παράσταση για μεγάλους και μικρούς (ε, εντάξει, να ΄ναι δέκα χρονών οι μικροί για να το ευχαριστηθούν περισσότερο).
Πρωτοήρθα σε επαφή με τον γραπτό λόγο του Σάκη Σερέφα με Έναν δεινόσαυρο στο μπαλκόνι μου όπου ένα κύμα νοσταλγίας με πέταξε στο ρεστοράν του Όλυμπος – Νάουσα στη Θεσσαλονίκη, σε ηλικία επτά ετών, να τρώω αχνιστά γιουβαρλάκια και να χαζεύω τα ψηλά ταβάνια και τα γκαρσόνια με τα μαύρα παντελόνια και τα άσπρα πουκάμισα. Έτσι, αφενός αγάπησα τον Σάκη Σερέφα, αφετέρου τον συνέδεσα με γαστριμαργικές μνήμες. Έτσι, δεν μου έκανε καθόλου εντύπωση που τον ξαναβρήκα σε ένα θεατρικό που ψηλαφεί τους πόνους και τις χαρές ενός μικρού ανθρώπου που πορεύεται προς την ενηλικίωση με μπούσουλα το φαγητό.
Στην σκηνή πρωταγωνιστεί ένα ψυγείο μάρκας Εσκιμό αν θυμάμαι καλά, ο μικρός Ζοζέφ, μαθητής που τον βλέπουμε στη διαδρομή έκτης δημοτικού – τρίτης λυκείου και ο Μεγάλος, ο οδηγός του σχολικού λεωφορείου που μεταφέρει τον Ζοζέφ στο ιδιωτικό του σχολείο αυτά τα εφτά χρόνια. Ο μόνος Ζοζέφ που ήξερα ποτέ ήτανε ο εγγονός της κυρίας Αθηνούλας, της μοδίστρας της γιαγιάς μου, και είχε αυτό το όνομα επειδή η οικογένειά τους ήταν καθολικοί και μου ακουγόταν τότε εξαιρετικά εξωτικό αυτό το καθολικοί τότε. Η κυρία Αθηνούλα, ανάμεσα στις πρόβες των φουστανιών, κερνούσε πάντα γλυκό του κουταλιού και σμυρναίικα κουλουράκια που έφτιαχνε με τα χεράκια της και αυτό ήταν το χαϊλάιτ της επίσκεψης για μένα. (κλείνω την παρένθεση).
Ο Ζοζέφ του θεατρικού γίνεται φίλος με τον οδηγό του σχολικού και στη διάρκεια των επτά χρόνων που συναντιούνται στο λεωφορείο, ο Μεγάλος κερνάει τον Ζοζέφ επτά διαφορετικά εδέσματα, μέσα στο απαραίτητο τάπερ. Σοκολατάκι γεμιστό με ζυγούρι για τη μαυρίλα της εφηβείας αφού ο στενοχωρημένος εγκέφαλος ψοφάει για σοκολάτα και λίπη ζώων, σκουμπρί γεμιστό με κάππαρη για να δυναμώσει η ψυχή και να τολμήσει να εγκαταλείψει την αγέλη. Αστακό με λαδολέμονο για το πένθος, όταν ο Ζοζέφ χάνει τον παππού του. Γιατί ο αστακός όταν γδύνεται το παλιό του κέλυφος το τρώει για να δυναμώσει και να φτιάξει καινούριο. Έτσι όταν ο θάνατος σου πάρει κάποιον δικό σου, μην διώχνεις μακριά τις αναμνήσεις σου από εκείνον, φάτες, καταβρόχθισέ τις για να δυναμώσεις. Ωμό σολομό μαριναρισμένο με λεμόνι για θυμάσαι ποιος είσαι και από πού έρχεσαι. Σαλιγκάρια τηγανητά με κρασί και δεντρολίβανο για τις πληγές και τις χαρές του έρωτα. Του έρωτα που στην εφηβεία μυρίζει μαλακτικό μαλλιών με άρωμα πικραμύγδαλου. Καρδιές αγκινάρας λεμονάτες για να μάθεις να ξεφλουδίζει την καρδιά σου απ’ όλα τα περιττά και να μένει η ουσία που είναι μια σταλιά πράγμα. Προβατίνα βραστή με τραχανά για τη νοσταλγία του παρελθόντος.
Οι λέξεις πέφτουν όμορφες, στρογγυλές μα όχι στρογγυλεμένες, απολαυστικές, λένε όμορφες ιστορίες, λένε έξυπνα πράγματα, σε ζεσταίνουν, σε χορταίνουν, μα δεν σε βαραίνουν. Μάλλον έτσι είναι τα καλογραμμένα θεατρικά. Παίζεται στο Skrow Theater στο Παγκράτι, κάθε Τετάρτη και Πέμπτη. Με τους Χρηστίνα Γαρμπή, Θανάση Ζερίτη, Γιώργο Κισσανδράκη – όλοι τους γεμάτοι μεταδοτική ενέργεια. Να πάτε να το δείτε. Έχει όλα τα λιπαρά που χρειάζονται για να «λαδωθεί» και να ευφρανθεί ο εγκέφαλός σας!
Τα όμορφα και τα χρήσιμα βιβλία είναι για να διαβάζονται και να ξαναδιαβάζονται. Νομίζω ότι οι γνώσεις μου χρειάζονται επειγόντως φρεσκάρισμα για να μην μείνω ξανά στην ίδια τάξη. Μήπως και οι δικές σου;
Ακολουθεί μικρή παρουσίαση για το βιβλίο Ερωτική Νοημοσύνη (Mating in Captivity) η οποία είχε δημοσιευτεί με μικρές τροποποιήσεις στο http://www.protagon.gr.
Πρώτα ήταν ο δείκτης νοημοσύνης, έπειτα η συναισθηματική νοημοσύνη. Μόλις είδα «Ερωτική νοημοσύνη» λέω, εδώ είμαστε! Τώρα θα διαφωτιστώ για όλα τα παλαιά μου στραβοπατήματα και θα αποφύγω τα μελλούμενα. Βυθίστηκα στις σελίδες με μία αίσθηση ιερού μυστικισμού ανακατεμένου με αγαλλίαση. Το κείμενο ήταν διατυπωμένο με σαφήνεια, με αναφορές σε περιπτώσεις αληθινών ανθρώπων χωρίς όμως περιττές φλυαρίες και γραμμένο σε ωραία και κατανοητή γλώσσα.
Το βιβλίο πραγματεύεται κυρίως το αν μπορεί να υπάρχει ερωτισμός στις σχέσεις που έχουν εμβαπτιστεί στην οικειότητα: βλέπε γάμος, μακρόχρονη συμβίωση κλπ. Από τις πρώτες κιόλας σελίδες μας σκάει ένα μυστικό. Όχι πως δεν το ξέραμε δηλαδή, όμως μας υπενθυμίζει ότι στις μέρες μας, απευθυνόμαστε σε ένα και μόνον πρόσωπο ζητώντας του αυτό που παλιά παίρναμε από την κοινότητα: μια αίσθηση σταθερότητας, αξίας και συνέχειας. Ταυτόχρονα, περιμένουμε από τον καλό μας/ την καλή μας ρομαντικά φούμαρα, συναισθηματική και σεξουαλική κάλυψη. Και από εκεί ξεκινούν τα τρία κακά της μοίρας μας!
Η συγγραφέας και ψυχολόγος Esther Perel είναι γυναίκα και μάλιστα κόρη επιζώντων ναζιστικών στρατοπέδων οι οποίοι όταν επέστρεψαν στον κόσμο των ζωντανών ένιωσαν ότι τους ξαναχάρισαν τη ζωή και φρόντισαν να περνούν καλά και να καλλιεργούν την ευχαρίστηση στο γάμο και την οικογένεια τους. Με πείθει ότι έχει μάθει το μάθημά της καλά και από σοφούς δασκάλους.
Μας λέει ότι η αγάπη στηρίζεται σε δυο πόδια, την υποταγή και την αυτονομία και πως αν συγχωνευτούμε με τον άλλον ακυρώνεται η ετερότητα των δύο προσώπων και δεν μπορεί να υπάρξει σχέση. Και μας θυμίζει κάτι που ξέραμε, ότι η οικειότητα μιας πιστής και τρυφερής σχέσης δεν οδηγεί απαραιτήτως στο σεξουαλικό παράδεισο!
Το βιβλίο της βασίζεται στην έρευνα που έχει η ίδια εκπονήσει σε ζευγάρια κάθε ηλικίας, κοινωνικής και οικονομικής τάξης, ετερόφυλα και ομοφυλόφιλα. Μου αρέσει που τονίζει ότι υποβιβάσαμε το σεξ σε λειτουργία και έτσι δε μιλάμε πλέον για την τέχνη του σεξ αλλά για τους μηχανισμούς του. Γι’ αυτό και δε βλέπουμε προκοπή! Η ίδια δεν αναφέρεται πουθενά σε τεχνικές του τύπου «πώς να κρατήσετε το γάμο σας ζωντανό» αλλά σε μια εμπνευσμένη στάση ζωής και καθημερινό ενδιαφέρον για το έτερον ήμισυ. Μιλάει για τον ερωτισμό που κρύβει μέσα του την υποταγή (για άντρες και γυναίκες) και για την ντροπή που εξαφανίζεται όταν το πρόσωπο που αγαπάμε αποδέχεται και επικυρώνει και τις πιο βρώμικες επιθυμίες μας. Εξάρει την ιδιοφυία της ερωτικής φαντασίας να μεταμορφώνει και να αποκαθιστά τα τραύματα του παρελθόντος και αναφέρεται στην αξία ενός καλού ντεντέκτιβ-ψυχολόγου που θα «διαβάσει» και θα ερμηνεύσει το παρελθόν της παιδικής μας ηλικίας.
Μας λέει για την τρικυμία που περνά η ερωτική ζωή του ζευγαριού μόλις οι δυο τους γίνουν γονείς και για την οποία δε μας προειδοποίησε κανείς! Μας προκαλεί να γίνουμε φύλακες της ερωτικής φλόγας της ερωτικής σχέσης που διατηρούμε, μας κάνει να χαμογελάσουμε με τις πολιτισμικές διαφορές μέσα στον περιορισμένο δυτικό μας κόσμο, όπου η εγκυμοσύνη αποτελεί κεφάλαιο της ιατρικής στη Νέα Υόρκη και κεφάλαιο της συναισθηματικής εκπαίδευσης στο Παρίσι, συνέπεια της σωματικής απόλαυσης.
Κλείνω με μια φράση της που λέει ότι ίσως το σεξ είναι το τελευταίο παιχνίδι που επιτρέπουμε στους εαυτούς μας ως ενήλικες, μια γέφυρα με την παιδική μας ηλικία. Ας τη διαβούμε με χάρη και με μια μικρή, γλυκιά αίσθηση κινδύνου!