Τη φετινή χρονιά αφέθηκα να παρατηρώ πιο πολύ παρά ποτέ τα φύλλα των δέντρων που κοκκινίζανε, κιτρινίζανε και στο τέλος πέφτανε στην άσφαλτο ή στο χώμα.

Πλατανόφυλλα, φύλλα κισσού και μικρότερα φυλλαράκια άλλων αναρριχητικών. Τα έβλεπα να αλλάζουν χρώμα πάνω στους φράχτες καθώς περνούσα συχνά από ίδιο μέρος σε διαφορετικές εβδομάδες, τα έβλεπα χάμω όταν στο τέλος πέφτανε.

Και με τον καιρό είχανε φτιάξει μικρούς και μεγαλύτερους σωρούς που τους κουνούσε ο άνεμος δώθε-κείθε φτιάχνοντας αλλόκοτους σχηματισμούς, ενώ πού και πού τα άφηνε να υπερίπτανται.

Πάνω απ’ όλα απόλαυσα την ηδονή να πατάω με τα παπούτσια μου πάνω στα κρατσανιστά φύλλα και να ακούω το χρατς-χρατς.

Αγαπώ τα δέντρα και αγαπώ τα φύλλα τους. Είμαι τυχερή που μένω σε γειτονιά που έχει φυλλοβόλα. Είμαι τυχερή που μένω σε γειτονιά που έχει δέντρα, τελεία.

Λίγες ώρες πριν μπει η νέα χρονιά αποφάσισα να μοιραστώ τις εικόνες των φθινοπωρινών και χειμωνιάτικων φύλλων από τα περπατήματά μου στην πόλη, πριν γίνουν ανάμνηση.

Και του χρόνου!

Λοιπόν όσο μεγαλώνω παρατηρώ πόσο πολύ με επηρεάζει ο κύκλος του φωτός στη φύση, οι ώρες που ο ήλιος φωτίζει τη ζωή μου κατά τη διάρκεια του χρόνου.

Με το που μπαίνει ο Μάρτιος κάνω μεγάλες χαρές γιατί γίνεται αισθητό το μεγάλωμα της ημέρας. Όταν μάλιστα αλλάζουμε σε ρύθμιση θερινής ώρας λίγο μετά την εαρινή ισημερία, νιώθω ότι μου κάνουν ένα μεγάλο δώρο! Και στενοχωρήθηκα τελευταία που διάβασα κάπου ότι τα μεγάλα κεφάλια σκέφτονται να καταργήσουν  τη θερινή ώρα. Απολαμβάνω τις μεγάλες ημέρες της άνοιξης και του καλοκαιριού και φροντίζω να μην υπάρχει ημέρα που να μην κάνω έστω έναν εικοσάλεπτο περίπατο στη γειτονιά μου.

Το γλυκό, διακριτικό φως του Σεπτέμβρη και του Οκτώβρη προσφέρεται για μακρινές βόλτες, τρέξιμο στο άλσος, εξερευνήσεις στην πόλη, πεζοπορίες στο βουνό. Και οι ημέρες σιγά-σιγά μικραίνουν υπενθυμίζοντάς μου μελαγχολικά ότι οι ημέρες του φωτός τελειώνουν. Και τότε έρχεται το τελικό χτύπημα: η χειμερινή ώρα που εφαρμόζεται την τελευταία Κυριακή του Οκτώβρη. Τα απογεύματα από εδώ και πέρα είναι συνυφασμένα με τη νύχτα. Βέβαια, κρύβει ένα μικρό δωράκι: ξημερώνει πιο νωρίς το πρωί και είναι ευφορία για μένα να ξυπνώ με το φως του ήλιου. Το μυαλό ήδη αρχίζει να τρέχει προς τα Χριστούγεννα, ή Δωρούγεννα όπως τα λέει μια ψυχή, μια που όλοι μας (ακόμα και αυτοί που δεν το παραδέχονται) ορίζουμε αυτήν τη γιορτή με αυτά που θα δώσουμε/δεν θα δώσουμε και θα πάρουμε/δεν θα πάρουμε ως αποδείξεις της αγάπης που προσφέρουμε και δεχόμαστε. Την πιο σκοτεινή νύχτα του χρόνου λοιπόν, στο χειμερινό ηλιοστάσιο, παρηγοριόμαστε με δώρα σε αστραφτερά περιτυλίγματα, φιλιά, αγκαλιές και άλλες τρυφερότητες.

Και μετά, μπαίνουμε στον πιο σκοτεινό – γι’ αυτό και πιο δύσκολο για μένα – μήνα του χρόνου, τον Ιανουάριο. Ε, εκεί απλώς βάζω το κεφάλι κάτω και δουλεύω. Επίσης διαβάζω πολύ πράγματα που μου αρέσουν για παρηγοριά και μετράω τις ημέρες που μένουν για την άνοιξη. Μέσα στον Φεβρουάριο το φως αρχίζει δειλά-δειλά να αυξάνεται και ανθίζουν οι αμυγδαλιές αυξάνοντας τις ελπίδες και τις προσδοκίες για τη ζωή.

Με την είσοδο του Μάρτη η ζωή αρχίζει πάλι να μου χαμογελάει, η εαρινή ισημερία είναι προ των πυλών και ξεκινάει πάλι από την αρχή ο κύκλος του φωτός. Μήπως είμαι παγανίστρια και δεν το ξέρω;

Έχετε ακούσει για δεύτερες ευκαιρίες; Ε, λοιπόν στη ζωή εμφανίζονται κάμποσες από αυτές μόνο που πρέπει να είναι κανείς σε ετοιμότητα για να τις αδράξει.

Πριν από πολλά-πολλά χρόνια ήμουν μαθήτρια της πρώτης δημοτικού σε ένα μικρό σχολείο κάπου στο Νέο Ψυχικό. Ελληνισμό το λέγανε. Στο ισόγειο του κτιρίου που στέγαζε το σχολείο μου είχαν τη γωνιά τους οι μικρές τάξεις, στον πρώτο όροφο οι μεγαλύτερες και στον τρίτο όροφο ήταν το σπίτι που έμενε ο διευθυντής μα τη γυναίκα και την κόρη του. Σε αυτό το σχολείο είχα την τύχη να με συντροφέψουν και  να με καθοδηγήσουν ως παιδί κάποιοι δασκάλοι που με έκαναν να νιώσω ότι η παρουσία μου σε αυτόν τον κόσμο μετράει. Επίσης διατηρώ μέχρι σήμερα έναν καλό φίλο που έκανα εκεί παρόλο που συνεχίσαμε σε διαφορετικά σχολεία στο γυμνάσιο.

Η ζωή όμως προχωράει με ταχύτητα. Μετά από έξι χρόνια (7 μαζί με το νηπιαγωγείο) πήρα απολυτήριο και συνέχισα σε νέες περιπέτειες ενώ το μικρό μου σχολείο που μετρούσε ήδη γύρω στα 30 χρόνια ζωής μαράζωσε στη δεκαετία του ’80 και έσβησε από το χάρτη. Άκουσα ότι το κέλυφος του κτιρίου πήρε μια παράταση ζωής φιλοξενώντας για λίγα χρόνια το δημόσιο γυμνάσιο της περιοχής και μετά, σιωπή. Οι ιδιοκτήτες μετακόμισαν και το κτίριο εγκαταλείφθηκε. Κάποιες φήμες το ήθελαν να έχει κατεδαφιστεί. Έμειναν να ζουζουνίζουν στο μυαλό μου οι αναμνήσεις.

Δεν τόλμησα να ξαναπεράσω από εκεί. Όμως πριν από λίγες ημέρες κάποια συγκυρία με έφερε μέχρι το ΚΕΠ του Νέου Ψυχικού. Και -σατανική σύμπτωση- βρέθηκα να οδηγώ στην οδό Ομήρου! Όταν έφτασα στο γνωστό σταυροδρόμι η αγωνία μου είχε χτυπήσει κόκκινο. Ο θεός του πάρκινγκ μου βρήκε θέση, τράβηξα χειρόφρενο και βγήκα έξω. Ένας καινούριος ξύλινος φράχτης μου έκοβε την ορατότητα. Σήκωσα το κεφάλι μου ψηλά και αντίκρυσα φρεσκοβαμμένα χαρούμενα χρώματα γύρω από τα παράθυρα των πάνω ορόφων. Μετά κόλλησα τη μύτη μου στο φράχτη και κρυφοκοίταξα ανάμεσα στους ξύλινους πήχεις: Ήταν η γνωστή μου είσοδος (όχι όσο μεγάλη τη θυμόμουν) με τις μοντέρνες ίσιες κολώνες της αρχοιτεκτονικής του ’60. Και μια διακριτική επιγραφή με τη λέξη «Παιχνιδαγωγείο».

Και τότε ανάψανε διάφορα λαμπάκια στο μυαλό μου. Το σχολείο μου είχε ξαναγίνει πραγματικό σχολείο! Μετακόμισε εκεί το Παιχνιδαγωγείο, ένα σχολείο νέας πνοής όπου όπως λέει το μότο του «τα παιδιά αναπτύσσονται και μαθαίνουν παίζοντας, ακολουθούν την περιέργεια και τη φαντασία τους, έχουν ίσες ευκαιρίες και εκφράζονται ελεύθερα, συμμετέχουν ενεργά σε όσα συμβαίνουν γύρω τους, λειτουργούν σε ένα δομημένο και οργανωμένο πλαίσιο, και νιώθουν σαν το σπίτι υους». Είχαν από καιρό φτάσει στα αφτιά μου θετικά σχόλια για έναν παιδικό σταθμό και νηπιαγωγείο με το όνομα Παιχνιδαγωγείο. Και όπως οι καλές προσπάθειες κάποτε μεγαλώνουν και δίνουν καρπούς, έτσι, ήρθε η ώρα φέτος για το Παιχνιδαγωγείο να μεγαλώσει και να εξελιχθεί σε δημοτικό εξατάξιο σχολείο.

Το κτίριο της οδού Ομήρου 28 μόλις ξεκίνησε μια δεύτερη, καινούρια ζωή. Και οι οιωνοί φαίνονται πολύ καλοί αν κρίνω από την ζεστή, φιλική και έντιμη αντιμετώπιση που είχα από τους ανθρώπους του νέου σχολείου που με υποδέχτηκαν όταν χτύπησα το κουδούνι. (όχι που δεν θα το χτυπούσα!)

Περιττό να σας πω ότι με κατέκλυσαν ζουμιά συγκίνησης! Εύχομαι στους ιδρυτές και τους δασκάλους του Παιχνιδαγωγείου μια μεγάλη και καρποφόρα σχολική ζωή. Και, ποιος ξέρει, μικρό μου σχολείο, ίσως να τα ξαναπούμε!

Πιστεύω σε έναν κόσμο στον οποίο όλοι θα έχουν πρόσβαση στο καθαρό νερό, στην περίθαλψη και στην παιδεία – δωρεάν. Έναν κόσμο στον οποίο όλοι θα έχουν να φάνε και να ντυθούνε. Έναν κόσμο στον οποίο αυτοί που στροφάρουν περισσότερο, (γιατί δεν είμαστε όλοι ίδιοι στις ικανότητες και στις δυνατότητες) θα έχουν το δικαίωμα και τη δυνατότητα να διεκδικήσουν το καλύτερο και το περισσότερο, να ανακαλύψουν νέα γνώση και να επιχειρήσουν και για ίδιο και για κοινό όφελος. Αυτοί επίσης θα έχουν την υποχρέωση  να εξασφαλίσουν με τη συνεισφορά τους  σε όλους τους πιο αδύναμους πρόσβαση στα προαναφερθέντα. (δωρεάν νερό, περίθαλψη, παιδεία κλπ).

Είναι εφικτός αυτός ο κόσμος. Αρκεί να γίνουμε λιγότερο άπληστοι. Αρκεί να γίνουμε λιγότερο μισαλλόδοξοι (προς τον φίλο, τον ανταγωνιστή, τον αντίπαλο, τον εχθρό). Αρκεί να επιθυμήσουμε το κοινό καλό εξίσου με το δικό μας καλό. Αρκεί να είμαστε πρόθυμοι να εργαστούμε και να συνεργαστούμε κάτω από κοινές σημαίες (όχι, δεν εννοώ εθνικές) χωρίς να αισθανόμαστε την ανάγκη να γίνουμε ντε και καλά  ταγοί.  Αρκεί να αφήσουμε ένα βήμα πίσω το μίσος, τον πόνο, τον θυμό, τον φόβο. Αρκεί να βάλουμε παντιέρα ό,τι θετικό διαθέτουμε, σε συναίσθημα, ικανότητα,  όραμα. Ένας νέος υγιής κόσμος είναι δυνατό να δημιουργηθεί.

Την είδα. Με τα άσπρα της μαλλιά, καλοχτενισμένα αλλά όχι κομμωτηρίου. Στο τραπέζι της αυλής της με ένα βιβλίο της Ωκεανίδας – Ασημένια Σειρά στα χέρια. Διάβαζε. Χωρίς γυαλιά, Παναγία μου. Είχα μέρες να τη δω στην αυλή της και ανησύχησα.

Περνώ κάθε μέρα μπροστά από το σπίτι της όταν βγαίνω για μικροδουλειές – είναι μόλις δυο τετράγωνα μακριά από το δικό μου. Θαυμάζω και λιμπίζομαι τη μικρή της μονοκατοικία, το παλατάκι της. Υπολογίζω ότι είναι κτισμένο στη δεκαετία του ’30. Καμιά σχέση με τα αρχοντικά διώροφα του Μετς και του Κολωνακίου. Μονώροφο. Ούτε μεγάλο, ούτε μικρό. Λιτό πολύ, μοναδικό στολίδι η πόρτα του.

Φαντάζομαι το χτίσανε κάποιοι μικρομεσαίοι μαγαζάτορες εκείνης της εποχής, μετά από χρόνια δουλειάς. Η αυλή του μαζεμένη αλλά αρκετά μεγάλη για να φιλοξενεί καμιά πενηνταριά γλάστρες και γλαστράκια και ένα τραπέζι με έξι καρέκλες όπου συχνά βλέπω γειτόνισσες κάθε ηλικίας, να μιλούν και να γελούν. Αυτή τη φορά ήταν μόνη. Στο πρόσωπό της όμως ήταν γραμμένο ένα χαμόγελο που φανέρωνε ότι απολάμβανε στο ακέραιο την ανάγνωση. Προφανώς είναι ικανοποιημένη από τη ζωή.

…

Ξαναπέρασα σήμερα. Ήταν στην ίδια θέση, με την καρέκλα της να κοιτάζει το δρόμο, αυτή τη φορά κρατούσε στο χέρι της το τηλέφωνο και μιλούσε, με το ίδιο χαμόγελο ικανοποίησης όπως την προηγούμενη φορά. Στο χέρι της έπαιζε το σπιράλ καλώδιο του ακουστικού: Ναι, ήταν από εκείνες τις παλιές συσκευές τηλεφώνου, εκείνες με το στρογγυλό καντράν όπου τα νούμερα γυρίζουν με το δάχτυλο. Στη σκέψη της καλούμπας με τα ατελείωτα μέτρα καλωδίου που χρειάστηκαν για να βγει το τηλέφωνο στην αυλή αισθάνθηκα να διασκεδάζω πολύ.

Δεν ξέρω ούτε το όνομά της. Βλέπετε είμαι από τους πιο καινούριους στη γειτονιά που δεν γνωρίζουν τις οικογένειες που ζουν πολλές γενιές στην περιοχή. Μήπως να πάω να συστηθούμε καμιά μέρα; Η ηλικιωμένη της γειτονιάς μου με έχει γοητεύσει!

Η Κυριακή των Βαΐων, ο Ιησούς πάνω στο γαϊδουράκι που μπαίνει στα Ιεροσόλυμα και η υποδοχή του από τον κόσμο, με τα βάγια, ένα πλήθος χαμογελαστό και ξυπόλυτο που επευφημεί στον χωμάτινο δρόμο, είναι εικόνες εντυπωμένες από την παιδική μου ηλικία που μου δημιουργούν έναν συναίσθημα ευφορίας και χαρμόσυνης γαλήνης. Στο μικρό σύμπαν του μυαλού μου, ισοδυναμεί με την πρώτη επίσημη πορεία ειρήνης της ανθρωπότητας.

Στην αρχή της εβδομάδας ήταν το κακό που ήρθε δόλια από τον ουρανό, το αέριο σαρίν που σκότωσε ανέμελα, απορημένα παιδιά στη Συρία. Μετά το κακό τρύπωσε στην δυτική μας γειτονιά και  μας έβγαλε χαιρέκακα τη γλώσσα. Επιτυχημένη επίθεση σε εμπορικό κέντρο της Στοκχόλμης, αποτυχημένη (ευτυχώς) ελεγχόμενη έκρηξη μηχανισμού στο Όσλο. Συμβολικά για μένα πέσανε τα προπύργια της ειρήνης και της ανεκτικότητας της Ευρώπης, οι πρωτεύουσες των σκανδιναβικών χωρών – ακόμα και με τη δόση υποκρισίας που κρύβουνε αυτοί χαρακτηρισμοί. Νιώθω τον κόσμο μας διάτρητο, το κακό να τρυπώνει από παντού, άλλοτε φωτιά, άλλοτε μαχαίρι, άλλοτε αέριο. Η αγάπη έχει στερέψει. Τόσο απλά, τόσο απλοϊκά.

Και μετά έπεσα πάνω σε αυτά τα λόγια του Δαλάι Λάμα (δεν κόβω το κεφάλι μου ότι τα είπε ο ίδιος), πάντως ήταν λόγια σοφά: Ο πλανήτης μας δεν χρειάζεται άλλους “πετυχημένους ανθρώπους”. Ο πλανήτης έχει απεγωσμένη ανάγκη από περισσότερους ειρηνοποιούς, θεραπευτές, ανθρώπους που θα αποκαταστήσουν τις ζημιές σε όλα τα μέτωπα, παραμυθάδες-αφηγητές και εραστές κάθε λογής.

Μην δυσανασχετείτε οι πιο δογματικοί. Ο Ιησούς, ο Βούδας και όλοι οι άλλοι ήρθαν σε αυτόν τον κόσμο σε διαφορετικές εποχές και περιοχές για έναν και μοναδικό λόγο, να διδάξουν και να θυμίσουν στον κόσμο πώς να αγαπάει περισσότερο τον εαυτό του, και αφού κατακτήσει το μάθημα αυτό, να περάσει στο επόμενο που είναι να αγαπήσει περισσότερο και τους άλλους (“ως εαυτόν”). Μάταιος κόπος μέχρι στιγμής.

Σε ελαφρώς φιλοσοφική διάθεση σήμερα.

Χρόνια σας πολλά!

Υ.Γ. Τελικώς τα λόγια δεν ήταν του Δαλάι Λάμα, όπως εσφαλμένα διαδίδεται στο διαδίκτυο, αλλά του αμερικανού περιβαλλοντολόγου καθηγητή David Orr από το βιβλίο του Ecological Literacy: Educating Our Children for a Sustainable World.